Definicja
Próg rentowności to kwota przychodu, przy której firma wychodzi na zero. Pokrywa wszystkie koszty, ale jeszcze nie zarabia.
Poniżej progu, dokładasz z własnej kieszeni. Powyżej, zarabiasz.
Każda firma budowlana powinna znać swoją liczbę. Większość nie zna. I dlatego nie wie, czy zarabia, dopóki nie sprawdzi konta na koniec miesiąca.
Policz to sam: Użyj naszego darmowego Kalkulatora Progu Rentowności żeby zobaczyć ile musisz zarobić.
Wzory
| Wzór | |
|---|---|
| Próg rentowności (kwotowy) | Koszty stałe / (1 - Koszty zmienne / Przychód) |
| Próg rentowności (ilościowy) | Koszty stałe / (Średnia cena zlecenia - Średni koszt zmienny zlecenia) |
| Margines bezpieczeństwa | (Przychód - Próg rentowności) / Przychód × 100% |
Koszty stałe typowej firmy budowlanej (5 osób)
| Pozycja | Kwota miesięczna | Uwagi |
|---|---|---|
| ZUS właściciela | 1 600 zł | Duży ZUS 2025/2026 |
| Wynagrodzenia (4 pracowników) | 22 000 zł | Brutto pracodawcy, średnia 5 500 zł/os |
| Biuro / magazyn | 2 500 zł | Wynajem + media |
| Leasing busa + auta | 2 800 zł | 2 pojazdy |
| Ubezpieczenie OC firmy + NNW | 800 zł | W przeliczeniu na miesiąc |
| Księgowość | 600 zł | Biuro rachunkowe |
| Telefony, internet, CRM | 500 zł | 5 numerów + narzędzia |
| Amortyzacja sprzętu | 1 200 zł | Narzędzia, rusztowania |
| Paliwo (dojazdy stałe) | 1 800 zł | Dojazdy na budowy w promieniu 30 km |
| Reklama / marketing | 500 zł | Google Ads, wizytówka |
| RAZEM | 34 300 zł |
To jest kwota, którą płacisz ZANIM zarobisz choćby złotówkę na zleceniu.
Przykład z branży
Marek — firma wykończeniowa, 5 osób
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Koszty stałe | 34 300 zł/miesiąc |
| Koszty zmienne | 60% przychodu |
| Średnia wartość zlecenia | 18 000 zł |
| Średni koszt zmienny na zlecenie | 10 800 zł (60%) |
Próg rentowności kwotowy
34 300 / (1 - 0,60) = 34 300 / 0,40 = 85 750 zł/miesiąc
Próg rentowności ilościowy
34 300 / (18 000 - 10 800) = 34 300 / 7 200 = 4,8 zlecenia/miesiąc
Marek potrzebuje 5 zleceń miesięcznie, żeby wyjść na zero. Każde kolejne zlecenie to zysk ~7 200 zł.
Co jeśli Marek podniesie narzut?
| Scenariusz | Koszty zmienne | Próg (kwotowy) | Próg (zlecenia) |
|---|---|---|---|
| Obecny (60% zmienne) | 10 800 zł/zlecenie | 85 750 zł | 4,8 |
| Narzut +10% (55% zmienne) | 9 900 zł/zlecenie | 76 222 zł | 4,2 |
| Narzut +20% (50% zmienne) | 9 000 zł/zlecenie | 68 600 zł | 3,8 |
Podnosząc narzut o 20% (co przy Szwedzkiej Ofercie jest realne), Marek zmniejsza próg rentowności o jedno zlecenie miesięcznie. To oznacza mniej stresu, więcej czasu i wyższy zysk z każdego projektu.
Sezonowość — ukryty zabójca rentowności
Budownictwo nie jest równomierne. Sezon trwa od marca do grudnia, ale z dziurami pogodowymi. Prawdziwa zima (połowa grudnia do połowy lutego) to jedyny okres kiedy naprawdę nie ma budów. Przychody rozkładają się mniej więcej tak:
| Okres | % rocznego przychodu | Komentarz |
|---|---|---|
| Marzec - Czerwiec | 35% | Pełny sezon |
| Lipiec - Wrzesień | 25% | Sezon z urlopami |
| Październik - Grudzień (poł.) | 25% | Końcówka sezonu, wykańczanie projektów |
| Poł. Grudnia - Luty | 15% | Najsłabszy okres |
Koszty stałe? 100% przez cały rok. 34 300 zł × 12 = 411 600 zł rocznie.
Jeśli w najsłabszym okresie przychód spada do 40 000 zł/miesiąc, a próg to 85 750 zł, Marek traci 45 750 zł miesięcznie przez 2 miesiące. To prawie 100 000 zł straty.
Dlatego rezerwa finansowa to nie luksus, to konieczność. Minimum: 2 miesiące kosztów stałych = 70 000 zł na koncie.
Margines bezpieczeństwa
Margines bezpieczeństwa mówi: o ile może spaść przychód, zanim zaczniesz tracić.
| Przychód miesięczny | Próg rentowności | Margines | Ocena |
|---|---|---|---|
| 90 000 zł | 85 750 zł | 4,7% | Krytycznie niski |
| 110 000 zł | 85 750 zł | 22,0% | Akceptowalny |
| 140 000 zł | 85 750 zł | 38,8% | Zdrowy |
| 180 000 zł | 85 750 zł | 52,4% | Bezpieczny |
Zdrowy margines bezpieczeństwa: minimum 25-30%. Poniżej 15%, jedno opóźnione zlecenie i jesteś pod kreską.
Najczęstsze błędy
1. Nieznajomość swoich kosztów stałych
Tomek mówi: “moje koszty stałe to jakieś 15 000 zł”. Po rozbiorze wychodzi 31 000 zł. Zapomniał o: amortyzacji sprzętu, części kosztów paliwa, ubezpieczeniu, licencjach na oprogramowanie. Myśli, że potrzebuje 3 zlecenia na break-even, potrzebuje 5.
Konsekwencja: Tomek myśli, że zarabia 8 000 zł miesięcznie. W rzeczywistości zarabia 1 500 zł.
2. Liczenie progu rocznie zamiast miesięcznie
“Mój próg to milion rocznie”, brzmi daleko. Ale to 83 333 zł miesięcznie. A w styczniu masz przychód 35 000 zł. Roczny próg maskuje miesięczne problemy.
Licz próg miesięcznie. Wtedy widzisz, kiedy toniesz.
3. Ignorowanie sezonowości
Krzysztof planuje budżet liniowo: 100 000 zł/miesiąc × 12 = 1 200 000 zł. W rzeczywistości od marca do grudnia robi 110 000-130 000 zł, ale od połowy grudnia do lutego spada do 45 000 zł. Próg to 85 000 zł/miesiąc. Przez te 2 miesiące jest pod kreską.
Rozwiązanie: Odkładaj 15-20% przychodu z sezonu na najsłabszy okres.
4. Brak reakcji na spadek poniżej progu
Ireneusz widzi, że w październiku przychód spadł poniżej progu. Co robi? Nic. “Się wyrówna.” Nie wyrównuje się, bo koszty stałe nie czekają.
Reakcja poniżej progu: Obcinaj wydatki natychmiast. Szukaj zleceń zimowych (remonty wnętrz, izolacje). Negocjuj odroczenia rat leasingowych.
Jak obliczyć próg rentowności swojej firmy?
- Wypisz WSZYSTKIE koszty stałe: nie pomijaj niczego. Sprawdź wyciąg bankowy z 3 ostatnich miesięcy
- Oblicz średni % kosztów zmiennych: materiały + podwykonawcy + zmienne koszty pracy, podzielone przez przychód
- Podstaw do wzoru: Koszty stałe / (1 - % kosztów zmiennych)
- Przelicz na zlecenia: podziel przez średnią wartość zlecenia
- Dodaj bufor 15%: bo zawsze coś pominiesz
- Licz osobno na sezon i poza sezonem: próg jest ten sam, przychód nie
- Sprawdzaj co miesiąc: nie raz do roku
Jeśli Twój próg rentowności to więcej niż 75% średniego przychodu, masz problem. Albo za niskie ceny, albo za wysokie koszty stałe. Kalkulator narzutu pomoże Ci znaleźć, gdzie tracisz.